เรื่องเล็กๆกลายเป็นเรื่องใหญ่ จากงานวันเด็ก สู่บทเรียนวินัยการจัดการคัดแยกขยะและสิ่งแวดล้อมที่สะท้อนจาก"คนข้างใน" ถึง คนภายนอก

วันนี้ ผมมีโอกาสเดินทางไปยัง ทัณฑสถานเปิดห้วยโป่ง ในงานกิจกรรมวันเด็กแห่งชาติ แม้จุดประสงค์หลักคือการไปร่วมมอบความสุขให้เด็กๆ แต่สิ่งที่ทำให้ผมต้องหยุดขบคิดและเก็บมาทบทวนต่อ กลับไม่ใช่บรรยากาศงานรื่นเริง ไม่ใช่ตัวอาคารหรือกิจกรรม แต่คือ "ระบบจัดการสิ่งแวดล้อมและการจัดการคัดแยกขยะ" ที่มีความเป็นระเบียบและจริงจังอย่างเห็นได้ชัด ภาพที่เห็นทำให้เกิดการเปรียบเทียบที่น่าสนใจระหว่าง "พื้นที่ภายในกำแพง" กับ "สังคมภายนอก" ที่เราใช้ชีวิตอยู่กันอย่างอิสระแต่เป็นเรื่องของ "ความรับผิดชอบร่วม" ในฐานะมนุษย์บนโลกใบเดียวกัน

"ระบบระเบียบ" ของการจัดการคัดแยกขยะเพื่อสิ่งแวดล้อม "ซ่อน"อยู่ภายในพื้นที่แห่งนี้

วินัยที่หายไปในสังคมที่อิสระ

ในสังคมภายนอก เรามีอิสระที่จะทิ้งขยะที่ไหนก็ได้ หรือจะละเลยการคัดแยกขยะอย่างไรก็ได้ หลายครั้งเป้าหมายเรื่องสิ่งแวดล้อมจึงเป็นเพียงคำรณรงค์ที่จับต้องไม่ได้ แต่ในพื้นที่แห่งนี้ กลุ่มคนที่"เคยทำผิดพลาด" กลับกำลังแสดงให้เห็นถึงวินัยในการจัดการสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวด ดูเหมือนจะเป็นแค่เรื่องเล็กๆแต่ลึกๆดูทรงพลังนำสู่เป้าหมายที่ยิ่งใหญ่

นี่ไม่ใช่เรื่องของการสร้างภาพลักษณ์ แต่มันคือการสะท้อนถึง "การตระหนักรู้ในบทบาทของพลเมืองโลก" (Global Citizenship) ที่ไม่ว่าใครจะอยู่ที่ไหน มีสถานะอย่างไร เราทุกคนต่างมีหน้าที่ในการดูแลทรัพยากรส่วนรวมร่วมกัน

ภาพจุดแสดงการคัดแยกขยะที่จัดเจนและจริงจัง

สิ่งที่เกิดขึ้นในทัณฑสถานเปิดห้วยโป่งสอดคล้องกับแนวคิดของสหประชาชาติอย่างน่าสนใจ โดยเฉพาะในประเด็น SDGs (Sustainable Development Goals)

เมื่อ "คนใน" ฝึกฝนที่จะรับผิดชอบต่อขยะชิ้นเล็กๆ ในมือ นั่นคือจุดเริ่มต้นของการเรียนรู้ที่จะรับผิดชอบต่อ "สังคม" และ "อนาคต" ในภาพใหญ่

SDG 12 (Responsible Consumption and Production)

การจัดการขยะและการใช้ทรัพยากรอย่างรับผิดชอบ

SDG 10 (Reduced Inequalities)

การลดความเหลื่อมล้ำผ่านการให้โอกาสและการพัฒนาศักยภาพมนุษย์ เพื่อให้เขากลับมาเป็นฟันเฟืองที่มีคุณภาพของสังคม

SDG 16 (Peace, Justice and Strong Institutions)

การสร้างสังคมที่สงบสุขและยุติธรรม ผ่านกระบวนการแก้ไขฟื้นฟูที่เน้นความเป็นมนุษย์

ภาพการคัดแยกขยะ ที่ชัดเจนในที่แห่งนั้น อาจเป็นกระจกบานใหญ่ที่สะท้อนให้คนภายนอกอย่างเรากลับมาตั้งคำถามว่า วันนี้เราได้ทำหน้าที่พลเมืองโลกได้ดีเท่ากับคนที่กำลังพยายามแก้ไขตัวเองแล้วหรือยัง? เพราะสุดท้ายแล้ว ไม่ว่าเราจะอยู่ฝั่งไหนของกำแพง เราทุกคนต่างต้องการสภาพแวดล้อมที่ดีและสังคมที่ให้โอกาสในการเริ่มต้นใหม่ด้วยกันทั้งสิ้น

สภาพแวดล้อมที่ยั่งยืน คือมรดกเพื่อลูกหลาน มนุษยธรรมที่ไม่มีแบ่งแยก การที่เราพาลูกหลานไปสัมผัสบรรยากาศเหล่านี้ ไม่ใช่เพื่อไปมองความแตกต่างในเชิงลบ แต่เพื่อให้เขาได้เห็นว่า "การทำสิ่งดีๆ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าคุณเป็นใคร แต่อยู่ที่ว่าคุณทำอะไร"

สภาพแวดล้อมที่ดีในอนาคตไม่ได้เกิดขึ้นจากนโยบายระดับโลกเพียงอย่างเดียว แต่มันเกิดขึ้นจากวินัยเล็กๆ ของมนุษย์ทุกคน หากเรามองเห็นความเป็น "มนุษย์โลกเดียวกัน"ที่พร้อมจะแก้ไขและรับผิดชอบต่อส่วนรวมร่วมกัน เราก็สามารถส่งต่อโลกที่น่าอยู่ให้กับลูกหลานได้

วินัยสิ่งแวดล้อม

คนข้างใน ที่มีข้อจำกัด แต่กลับสร้างวินัยนี้ขึ้นมาได้อย่างเข้มแข็ง  ในขณะที่คนภายนอกมีอิสระแต่กลับละเลยวินัยสิ่งแวดล้อม แค่การจัดการขยะเพียงชิ้นเล็กๆ คือการรับผิดชอบต่อโลกใบใหญ่ใบนี้แล้ว

"หากทัณฑสถานเปิดห้วยโป่งคือจุดเริ่มต้นของวินัย แล้วกำแพงในใจเราล่ะ... เมื่อไหร่จะถูกทลายลงเพื่อให้ความรับผิดชอบต่อความเป็นพลเมืองโลกเริ่มทำงาน?"

สุขสันต์วันเด็กครับ...

---

---